ΤΕΓΕΑ: ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ. Στοάς και Αρχαίου θεάτρου. Το «Θεωρείο της Γέφυρας»

Ξεκινώντας από το «Ιερό Προσκύνημα Θύρσου του Οσιωτάτου, Ωφελίμου, Επισκόπου Τεγέας και Αγίων Πατέρων της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου» (Μωσαϊκά) φτάνουμε στη Λεωφόρο Τεγεατικού Συνδέσμου.
Στα μισά της οδού έχουμε τη συμβολή με το δρόμο που ξεκινάει από το Αρχαιολογικό Μουσείο Τεγέας και το Ιερό της Αλέας Αθηνάς, φτάνει στην Οικοκυρική Σχολή(το Ναό Παιδείας του Τ.Σ.) για να φτάσει τελικά στη Λεωφόρο, που αποτελεί τη νότια πλευρά του Αρχαιολογικού Πάρκου Τεγέας στο σχήμα, μιας Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής που έχει ανατολικά σαν αψίδα της το τόξο του αρχαίου θεάτρου ακτίνας 40 μ. Έτσι την παρουσίασε ο Σύνδεσμος Επιστημόνων Τεγέας στο Α΄ Παντεγεατικό Συνέδριο των Αθηνών και φρόντισε για τη διάνοιξη της Λεωφόρου Τεγ. Συνδέσμου. Εδώ αναφέρουμε πως ο ΔΗΜΟΣ ΤΡΙΠΟΛΕΩΣ οφείλει να συμπαρίσταται και να βοηθά τους Εθελοντές του Τ.Σ. που αγωνίζονται για την προβολή της Νέας και της Αρχαίας Τριπολιτσάς (OLD TRIPOLITSA), όπως την αναφέρουν την Τεγέα στους χάρτες τους οι Φιλέλληνες Αγωνιστές του Μεγάλου Απελευθερωτικού Αγώνα
Μετά από τη συμβολική αυτή θα προχωρήσουμε Ανατολικά και θα φτάσουμε στο τέρμα της Λεωφόρου. Εδώ βρίσκεται η πύ λη που ανοίχτηκε πάνω στη Μεγάλη Εμπορική Στοά της «Α΄ Εμποροπανήγυρης Τεγέας». Οι δυο παραστάδες μας καθοδηγούν. Αριστερά ( Εμπορική Στοά, Πανήγυρις 1886) και δεξιά (Αρχαιολογικό Μουσείο, Πανήγυρις 1886). Έτσι πριν περάσουμε την πύλη μαθαίνουμε τα δύο πρώτα σημαντικά δημιουργήματα των Αποστόλων-Ιδρυτών του Τεγεατικού Συνδέσμου, Πανηγύρεως και Μουσείου.
Μπαίνουμε αριστερά στο δεύτερο κομμάτι του δρόμου που γίνεται τώρα «ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΣΤΟΑΣ». Σε δεκαπέντε βήματα μας περιμένει η Κεντρική Είσοδος του Τουριστικού Περιπτέρου(δεξιά) και το «ΘΕΩΡΕΙΟ ΤΗΣ ΓΕΦΥΡΑΣ». Η βορεινή αρχή της Οδού Θεάτρου βρίσκεται 90 μ. βόρεια προς το κράσπεδο της κοινοτικής οδού που συνδέεται με την οδό Τρίπολης-Κυνουρίας.
Το «Θεωρείο της Γέφυρας» βρίσκεται πάνω από το ανάλημμα του αρχαίου Θεάτρου, έναν ισχυρό αναλημματικό τοίχο πλάτους 4 μέτρων χτισμένο με μεγάλες μαρμάρινες πλάκες. Κάτω από τη γέφυρα οι οριζόντιες μαρμάρινες στρώσεις φτάνουν τις πέντε. Το ανάλημμα ακολουθεί ανατολικά την πορεία του κάτω από τη Μεγάλη Δεξαμενή του Τεγεατικού. Στον πίνακα του R. VALLOIS (ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΤΕΓΕΑΣ, 1926) φέρεται με το όνομα RESERVOIR, στη νότια πλευρά της Εκκλησίας και φαίνεται σαν να είναι θεμελιωμένη πάνω στο ανάλημμα του Αρχαίου Θεάτρου που τη διασχίζει διαγωνίως.
Η Μεγάλη Δεξαμενή είναι μέρος της μεγάλης ιστορίας του ιστορικού Συνδέσμου. Εκεί συγκεντρωνόταν το νερό που έβγαζε υπομονετικά η αεραντλία (δώρο των Τεγεατών του Σικάγου, όπου υπήρχε και το εργοστάσιο κατασκευής της) και το χρησιμοποιούσαν στο πότισμα του Αγροκηπίου. Εκεί κολυμπούσαν τα παιδιά του Σταδίου, αλλά και Γερμανοί αξιωματικοί των κατοχικών στρατευμάτων. Τα κόκαλά της, ένας σωρός παλιοσίδερα, βρέθηκαν μετά την απελευθέρωση μέσα στην Εκκλησία της Π. Επισκοπής. Οι πιτσιρικάδες του Σταδίου συνέχισαν τις συνήθειές τους. Πήγαιναν στη δεξαμενή και με τα ποδήλατά τους έπαιζαν το «γύρω του θανάτου».
Ο Πρόεδρος των τολμηρών αποφάσεων του Τ.Σ. Κώστας Αθανασόπουλος έφτασε στην Κρήτη για να μεταφέρει το ακριβές αντίγραφο που θα το στήσει στον περίβολο του «Ιστορικού Λαογραφικού Μουσείου», πάνω στο αρχαίο πηγάδι. Έτσι το έλεγαν οι ντόπιοι. Χτισμένο με πέτρα το μισό και το άλλο μισό άχτιστο. Το έχωσε ανόητα ο ψευτομαρξιστής Πρόεδρος του Τεγεατικού. Ο ίδιος επίσης, έφερε ένα φορτηγό με άμμο και έχωσε ένα κομμάτι της ανασκαφής στη ΝΑ πλευρά του αναλήμματος που συνέπιπτε και με κομμάτι της Μεγάλης Δεξαμενής.
Το πηγάδι της πανηγύρεως του 1886 βρίσκεται κρυμμένο από γλάστρες στη δυτική πλευρά του Τουριστικού Περιπτέρου, χτισμένου το 1953, χωρίς να έχει φυσικά καμία σχέση με τα ιστορικά γεγονότα του 1886. Το «Φρέαρ της Παναγίας», όπως το ονόμασαν οι πρωτεργάτες του Τ.Σ., ανοίχτηκε και χτίστηκε από πέτρα με χρήματα του Τεγεατικού και επίβλεψη του Δημάρχου της Τεγέας. Πάνω του τοποθέτησαν μια μεγάλη χειροκίνητη αντλία νερού που μετέφερε το νερό έξω από την Εμπορική Στοά σε μεταλλικά δοχεία. Μίλησαν με υπερηφάνεια πως ξεδίψασαν σε μισή ώρα τόσοι άνθρωποι . Πριν τοποθετήσουν τον αερόμηλο (έτσι τον έλεγαν) βάθυναν το πηγάδι στα 16 μέτρα, αλλά απογοητεύθηκαν, γατί το νερό έμεινε το ίδιο.
Δυτικά από το Θεωρείο της Γέφυρας με γκρέμισμα του μαντρότοιχου της Μεγάλης Στοάς (σαν να ήταν ο Τεγεατικός Ολυμπιονίκης) δημιουργήθηκε μια πύλη και κάτω η τέταρτη μαρμάρινη στρώση του αναλήμματος οδηγεί μετά από 10 περίπου μέτρα στο σημείο μηδέν (01) του αναλήμματος του αρχαίου θεάτρου, που αποτελεί μια ιδιόρρυθμη αρχιτεκτονική κατασκευή, γιατί ακολουθεί μια ανοδική πορεία προς το βορρά. Σώθηκαν 2-3 σκαλοπάτια που τα είχα δει και εγώ παλιά. Αυτή η νότια πάροδος προχωρεί προς τα πάνω και φτάνει μέχρι το ύψος 5.90 μ. όπου ο συνεχόμενος οριζόντιος διάδρομος θα φτάσει στον οριζόντιο κυκλικό. Από δω ξεκινούν οι κερκίδες και τα καθίσματα του Άνω Διαζώματος του Θεάτρου των 5.000 θέσεων.
Η αρχή του αναλήμματος (σημείο 01) μας επιτρέπει να δούμε και να μελετήσουμε το Αρχαίο Θέατρο. Εντοπίζουμε εύκολα τον κεντρικό άξονά του που έχει τη ίδια κατεύθυνση με τον κεντρικό άξονα της εκκλησίας, αλλά βρίσκεται 5 μέτρα βορειότερα. Μπορούμε πρακτικότερα να προσεγγίσουμε τον άξονα του θεάτρου αν προεκτείνουμε δυτικά τη βόρεια πλευρά της εκκλησίας και τοποθετήσουμε τη γραμμή του θεάτρου δύο μέτρα νοτιότερα προς την κατεύθυνση του Τουριστικού Περιπτέρου.
Έχουμε σαν δεδομένα τα 20 μέτρα διαμέτρου της ορχήστρας, δηλαδή ακτίνας 10 μ., και τα 24 μ. της σκηνής που τέμνεται στη μέση από τον κεντρικό άξονα του θεάτρου, που σώζεται μόνο στη νότια στενή πλευρά της και σε ύψος μέχρι 1.20 μ. και πάχος 0,70 μ.
Μια κάθετος 30μ. προς τον κεντρικό άξονα κόβει 3 μ. περίπου της σκηνής και εφάπτεται της περιφέρειας της ορχήστρας. Προεκτεινόμενη άλλα 30μ. θα μας δώσει την αρχή του βορείου αναλήμματος του αρχαίου θεάτρου, το σημείο 02. Το βόρειο ανάλημμα έχει κακοποιηθεί βάναυσα μέχρι τη βόρεια γέφυρα που οδηγεί στη μεσοβυζαντινή εκκλησία, λόγω παρεμβάσεων της Μεγάλης Παλαιοχριστιανικής Βασιλικής που χτίστηκε μετά από 7 αιώνες και βρίσκεται βορειότερα.
Μάρμαρα του θεάτρου έχουν εντοιχιστεί και στους τοίχους της Εκκλησίας (100ς αι. μ.Χ) γνωστής ως Παλαιάς Επισκοπής. Αυτά που εντυπωσιάζουν είναι τα μάρμαρα του δακτυλίου πάχους 0,33μ. που αναγνωρίζονται στις τρεις πλευρές της εκκλησίας και σε ύψος πάνω από τα παράθυρα. Έτσι μπορούμε να δώσουμε στην εκκλησία εύκολα και το όνομα «Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ» στηριγμένοι στα δομικά υλικά των τοίχων. Γιατί ακόμα στηρίζεται πάνω στο ανατολικό ανάλημμα σε ύψος 5 μέτρων και με τις τρεις αψίδες. Ένα μοναδικό σύμπλεγμα εκκλησίας και αρχαίου θεάτρου. Μιλάμε για το δίδυμο μνημείο «THE TWIN MONUMENT», μια παγκόσμια πρωτοτυπία.
Από το σημείο μηδέν ένα(01) θα φέρουμε μια ακτίνα προς το κέντρο της ορχήστρας. Μας περιμένει μια δέσμη μαρμάρων στην περιφέρεια της ορχήστρας και στο ύψος της θεμελίωσης. Μπορεί να φτάνει και σε μέρος του δρόμου που οδηγεί από την Εκκλησία στο Μνημείο Πεσόντων, και σε βάθος 3.50 μ. περίπου. Ίσως να μη χρειαστεί να τοποθετήσουμε διαφανές δάπεδο κατά το πρότυπο που συνδέει την Αρεοπαγίτου με το Μουσείο της Ακροπόλεως, όπου μπορείς να βλέπεις κάτω τις συντηρημένες αρχαιότητες. ,
Το αρχαίο θέατρο της Τεγέας, μπορεί να μην έχει την αισθητική των μνημείων της Ακροπόλεως, αλλά διατηρεί την παγκόσμια μοναδικότητα καθώς είναι χτισμένο δίπλα στην αγορά σε επίπεδη επιφάνεια. Στον Αντίοχο που το έχτισε το 174 π.Χ. άρεσαν τα έργα επίδειξης και γι’ αυτό φαίνεται μεγαλοπρεπές.
Εμείς όμως έχουμε χρέος να αναδείξουμε το μεγαλείο του Αρχαίου Θεάτρου της Τεγέας. Διώχνοντας τα μπάζα δυτικά της Μεγάλης Στοάς μέχρι το επίπεδο του 1886 και καρφώνοντας μια μικρή μαρμάρινη πινακίδα «ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΟΑ 100Μ. ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ 1886, για να δείξουμε μια νεώτερη παρέμβαση ηλικίας 130 ετών..
Αλλά ο κύριος στόχος μας θα πρέπει να είναι η ανάδειξη του αναλήμματος. Εδώ φαίνεται καθαρά ο τοίχος του περιβόλου που ξεκινούσε με πάχος 4 μέτρων. Ο τοίχος βέβαια στένευε βαθμιαία προς τα μέσα με μια απόκλιση 13 εκατοστών το μέτρο. Αυτό το πέτυχε ο αρχιτέκτονας τοποθετώντας κάθε ανώτερη στρώση μαρμάρων 4-5 εκατοστά πιο μέσα. Αλλά και κάθε μάρμαρο του αρχαίου θεάτρου είχε μια ελαφρά πλάγια λάξευση. Αυτή η απόκλιση από την κατακόρυφο φαίνεται στο ανάλημμα που βρίσκεται στα ανατολικά θεμέλια της Εκκλησίας. Και αν θέλουμε να κάνουμε προσφορά στους μαθητές των Δημοτικών Σχολείων μπορούμε να προσθέσουμε το νήμα της στάθμης ώστε να φαίνεται η απόκλιση από την κατακόρυφο.
Η κύρια πρόσβαση στο ανάλημμα γίνεται από τη δυτική πλευρά, το δρόμο που ενώνει Οικοκυρική Σχολή και Ηρώο. Ξεκινάει με ένα πλατύ κατωφερή διάδρομο, καταλήγει στη θεμελίωσή του και φτάνει μέχρι τη γέφυρα του Τουρ. Περιπτέρου. Από εδώ συνεχίζει στενότερος στο βόρειο περίβολό του Περιπτέρου μέχρι 8 μ. Φυσικά η υπάρχουσα είσοδος του Τουριστικού Περιπτέρουείναι ασυμβίβαστη και περιττή, γιατί βρίσκεται πάνω στο ανάλημμα.
Ένα πρανές του διαδρόμου διευκολύνει την ορατότητα και το φωτισμό του αναλήμματος που μετατρέπεται έτσι σε σύμβολο του Τ.Σ. που περιβάλλει και στηρίζει την Τεγέα. Οι χιλιάδες των επισκεπτών της Μεγάλης Εορτής του Ιουλίου, και του 15αύγουστου όταν φτάνουν στο Θεωρείο της Γέφυρας και θα αντικρίζουν το μεγαλείο του Θεάτρου θα ψιθυρίζουν Τόσα χρόνια Τεγεατικός και Αρχαιολόγοι ήσαν τυφλοί: Θα επαναλαμβάνουν αυτό που είπαν οι στρατηγοί των Περσών όταν έφτασαν στη Χαλκηδόνα (γνωστή σε μας από την Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο του 451 μ.Χ.), και είδαν τα λιμάνια του Βυζαντίου (μετέπειτα Κωνσταντινούπολης) χτισμένου δέκα χρόνια αργότερα από αποίκους της ίδιας πόλης(των Μεγάρων) χαρακτήρισαν τυφλούς τους Χαλκηδόνιους. Αλλά δεν είχαν δίκιο. Γιατί, η Χαλκηδόνα χτίστηκε σαν βιομηχανική πόλη εκμετάλλευσης του πολύτιμου μετάλλου, του χαλκού, όπως δηλώνει και το όνομα της πόλης, ΧΑΛΚΗδών. Ίσως Τεγεατικός και Αρχαιολόγοι να είχαν τις δικές τους προτεραιότητες. Αλλά, όπως λέγει και ο σοφός λαός. Κάλιο αργά, παρά ποτέ!
Με τη δημιουργία του Παραδοσιακού Ξενώνα που θα λειτουργήσει τους επόμενους μήνες συμπληρώνεται το Τρίγωνο(Εκκλησίας, Ξενώνα και Τουριστικού Περιπτέρου), ΤΡΙΓΩΝΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΝΑΠΤΥΞΗΣ Τεγέας. Τριπόλεως. Αρκαδίας. Το καλωσορίζουμε με ευλάβεια.
Παναγιώτης Φ. Δαλαμάγκας

Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Η τραγωδία θα μας συνετίσει;

Προσθήκη σχολίου

Παρακαλούμε συμπληρώστε τα προαπαιτούμενα πεδία (*)

Copyright 2012 by Arcadia Press / Supported by I.C.T.Lab

Login or Register

LOG IN

fb iconLog in with Facebook

Register

User Registration